Wat gaat er zondag avond gebeuren? Alle ogen zijn gericht op Paul de Duitse octopus welke tot nu toe alle wedstrijden goed voorspelt heeft en deze sjabbat een voorspelling zal doen. Wie gaat het worden, Holland of Spanje? Maar een blik op de kalender voorspelt niets goeds. Want heeft u er aan gedacht dat het zondag avond Rosj Chodesj Av is? En de maand Av brengt altijd problemen met zich mee. We moeten ons zelfs afvragen hoe we halachisch moeten reageren als Holland (nee, WANNEER Holland) wint. Want “MisjeNichnas Av Me’atiem Besimcha”, wanneer Av begint (=Rosj Chodesj Av!) moeten we minder vreugdevol zijn. Mogen we dan wel uitbundig zijn bij een historische overwinning op Spanje, de eerste wereldzege ooit voor Nederland? Zouden we misschien zelfs in het geheel niet naar de wedstrijd mogen kijken of naar de Holland happening in Tel Aviv mogen gaan (die overigens naar een andere lokatie verplaatst is, zie IOH website!)?
Maar eerst de vraag waarom Av zo een negatieve maand is. Allereerst zijn we al vanaf 17 Tammoez in de drie treurweken. 17 Tammoez, een vastendag anderhalve week geleden, is de dag waarop we ons de eerste bres herinneren, gemaakt door de vijanden in de muren van Jeroesjalajim en de treurweken beeindigen met 9 Av, de treurdag waarop onze twee tempels vernietigd werden op 9 Av – de reden waarom we op Tisja BeAv vasten. Gedurende de drie weken gaan we niet naar de kapper en trouwen we niet en we zeggen geen sjehechajanoe bracha over nieuwe dingen. Gedurende de 9 dagen vanaf Rosj Chodesj Av tot Tisja BeAv zijn de rouw symbolen nog sterker. We kopen geen nieuwe kleding. Zelfs de was doen mag slechts alleen in hoge nood. Gedurende deze dagen eten we geen vlees (behalve op sjabbat) en drinken we geen wijn. Dit laat zien hoe zwaar de treur vanaf Rosj Chodesj Av tot Tisja BeAv is en waarom onze rabbaniem voorschreven dat vanaf het begin van de maand Av men niet vrolijk mag zijn.
Hoe kan het eigenlijk dat de twee tempels op dezelfde datum, 9 Av, vernietigd werden? Wat is er bijzonder aan die datum waarop door de eeuwen heen nog vele andere verschrikkingen over het Joodse Volk kwamen? Onze verklaarders leggen uit dat dit terug te voeren is tot de periode dat het Joodse Volk in de woestijn was. In parasjat Sjelach Lecha lezen we over hoe het volk eist verspieders uit te sturen naar het land Israel. Het vervolg van het verhaal is bekend: 10 van de verspieders komen terug met een vernietigend verslag en het volk komt in opstand tegen Mosje. Ze zijn helemaal ontdaan door de leugens van de verspieders en huilen die hele nacht in wanhoop waar ze nu naar toe moeten gaan. G-d werd kwaad op hen en zei: Omdat jullie deze dag huilden zonder reden zal ik ervoor zorgen dat jullie reden genoeg zullen hebben in komende generaties om op deze dag te huilen. En die dag was? 9 Av!
Als historische data van belang zijn is het misschien interessant om het volgende te bekijken:
De eerste traumatische WK Finale van 1974 (Nederland-Duitsland, Nederland verliest van Duitsland) was op 17 Tammoez, de vastendag ter herinnering aan de bres in de muren van Jeroesjalajim. De tweede maal dat Nederland in de finale stond was de WK Finale van 1978 (Nederland-Argentinie, Argentinie wint). En dit was op de zondag na sjabbat Sjelach Lecha waarin we lezen over de verspieders en het huilen van de Joden wat op Tisja BeAv was! Wat wil dat zeggen over de finale van dit jaar tegen Spanje welke valt op het begin van de maand Av?
Mijn vrouw lacht me uit. Wat is dat nou voor onzin? De Hollanders zijn toch geen Joden? Wat hebben die nu met de maand Av te maken? En uiteraard heeft ze gelijk. Maar toch vind ik het akelig toevallig. Blijft wel de halachische vraag over of we op Rosj Chodesj Av voetbal mogen kijken, naar een voetbal spektakel mogen gaan en nog belangrijker, of we uitbundig feest mogen vieren bij een overwinning. Die vraag blijkt niet eenvoudig te zijn en ik ben bang om een definitief antwoord te krijgen vandaar dat ik het maar liever niet aan aan rabbijn vraag. Het volgende is zeker GEEN halachische uitspraak en men kan zich erop NIET baseren voor enig persoonlijk gedrag.
Allereerst is de halacha heel duidelijk: Al op Rosj Chodesj beginnen we met het verminderen van de vreugde. Rosj Chodesj Av is namelijk ook de overlijdingsdatum van Aharon Hakoheen. Alhoewel men gewoonlijk niet mag vasten op Rosh Chodesj mag dit op Rosj Chodesj Av wel. Dit laat zien dat het niet zo is dat de treur van Av pas begint na Rosj Chodesj.
Aan de andere kant mag men op Rosj Chodesj Av wel vlees en wijn (tekenen van vreugde) nuttigen, alhoewel officieel al de 9 dagen zijn begonnen. Maar feest vieren (zoals een bruiloft houden) mag niet. Het eenvoudigste zou dus zijn als Holland zou verliezen maar dat willen we uiteraard niet.
De Lubavitscher Rebbe zei op 10 April 1980 over voetbal het volgende: “Ons doel is een betere wereld, onze bal is de wereld en elke wedstrijd is belangrijk. Er zullen altijd tegenspelers zijn die ons proberen ons van ons doel af te houden maar als we voortdurend oeferen, behendig zijn, snel de juiste beslissingen nemen en in de G-ddelijke voorziening blijven geloven dan zullen wij overwinnen en dan zal de masjiach komen”
Onze geleerden vertellen ons dat als de masjiach zal komen de historische treurdag van Tisja BeAv om zal slaan tot de grootste feestdag. Het is ons zeer moeilijk voor te stellen hoe een dag die voor zo vele jaren de grootste droefheid over het Joodse Volk bracht opeens zoveel vreugde kan brengen. Hoe is het mogelijk om een voorproefje van de uiteindelijke verlossing te krijgen? Misschien is juist deze Rosj Chodesj Av er een mogelijkheid om in het kleins iets dergelijks te voelen. Misschien kunnen we op zeer kleine schaal voelen hoe een trauma van 36 jaar in een klap ongedaan wordt gemaakt. Dit kan gebeuren als Holland wint. En moge we die gedachte en dat feestgevoel dan dit jaar in de maand van Av met ons meedragen. Dat ook een trauma dat 1940 jaar geleden over ons kwam en waarom wij deze maand treuren in een keer kan veranderen in de allergrootste vreugde die er bestaat. Wij moeten ons hiervoor inzetten, zoals de Lubavitscher Rebbe zei. Strijden tegen de kwade krachten om ons heen en in onszelf. Maar als we in G-ds hulp vertrouwen dan zullen we er in slagen de Masjiach te bregen welke de derde tempel zal helpen herbouwen. Ik denk dat als we dit in gedachten houden, we welzeker voor Holland mogen juigen en blij mogen zijn met de winst.
Ik ga de wedstrijd bekijken en hoop van harte dat Holland wint. Laat ik besluiten met de opmerking dat het sterrenbeeld van de maand Av, de leeuw is! Hup Holland Hup, Laat de Leeuw niet in zijn Hempje staan!
Sjabbat Sjalom
En veel succes,
Avraham Roos